Oktober 2021 – Weldadig Wandelen!

Herfst is aangebroken, maar ik heb nog mogen genieten van een heerlijke laatste zomerse dag in september. Een dag waarbij wandelen een weldadigheid blijkt, en ik kies een wandelroute rondom Frederiksoord in Drenthe. Eén van de acht wandelingen door de Koloniën van Weldadigheid en inmiddels opgenomen op de Werelderfgoedlijst van Unesco. En de route is prachtig in kaart gebracht door Uitgeverij Gegarandeerd Onregelmatig.

Weldadig wandelen uitgeverij gegarandeerd onregelmatig

Ik werd nieuwsgierig naar de wandelingen omdat ik het boek Pauperparadijs had gelezen en omdat het deels in mijn omgeving afspeelt. Maar ook omdat door Corona het Pauperparadijs Theaterspektakel voor de tweede keer geannuleerd werd. Dan maar zelf voor vertier zorgen. Dus zo kwam ik aan het weldadig wandelen.

Pauperparadijs het boek

Het bleek druk die bewuste zondag in Frederiksoord. We hadden net het weekend uitgekozen waar het evenement Paard&Erfgoed vele bezoekers trok. De auto geparkeerd bij Logement Frederiksoord – de plek waar in 1818 de vaste vergaderplaats was voor de bestuurders van de Koloniën die daar bijeen kwamen en waar wij in het heden de wandelroute startten. Weg van de drukte, terug in de geschiedenis via de restanten van weleer.

Hond Diever aan het Weldadig snuffelen

We – mijn man, de hond en ik – passeren vele kleine koloniehuisjes tijdens de wandeling en het is haast niet voor te stellen hoe daar grote gezinnen opeen leefden met weinig ruimte voor privacy. Mens en dier onder één dak. Wanneer je het boek hebt gelezen wordt je fantasie aangevuld met de feiten. Het leven destijds moet erbarmelijk zijn geweest. Ondanks de vooruitstrevende gedachte van generaal Johannes van den Bosch in 1818; paupers een beter bestaan te bieden. Discipline-, kennis bijbrengen en in eigen onderhoud leren voorzien door middel van een stukje landbouwgrond.

koloniehuisje foto: weldadigoord.nl

Via het ingeslagen pad in het bos lopen we richting de oude schietbaan – ook weer een overblijfsel uit die tijd van Weldadigheid. Deze werd aangelegd in 1869 voor de ‘Scherpschuttersvereniging Frederiksoord en Omstreken’. Wanneer jongeren 14 jaar en ouder waren én voldoende geoefend hadden op de Exercitieschool – als vrijetijdsbesteding voor jongens en als start van de loopbaan bij de KNIL – mochten ze deelnemen aan de schietoefeningen. Toch even wat anders dan de videospelletjes van tegenwoordig, al vraag ik me wel af of het er beter op is geworden.

Schietbaan bij Frederiksoord

Jeugdherinneringen worden getriggerd tijdens het lopen van deze route. Dat ervaar ik wanneer ik tegen een groep planten aanloop die langs de route staan. Het blijkt de reuzespringbalsemien te zijn. Een exoot met een typische geur die onder andere vrijkomt wanneer je de zaadlijsten lichtjes kneust en de zaadjes vervolgens wegschieten.

Dat was vroeger altijd grappig om te doen bij paadje over de sloot van de buurvrouw – steevast Tante genoemd. Een rond gezicht en appelwangetjes. Met een gebloemd werkschort achter het fornuis roerend in een pan met verse groentensoep – vermoedelijk uit eigen tuin. En in de woonkamer de gaskachel waar altijd de pot met koffie stond te warmen. Geen centrale verwarming, met een beetje geluk wellicht een douche. Dat was zo’n veertig jaar geleden… (arghh…word oud als ik dit zo teruglees).

balsemien met jeugdherinneringen

De hele route is doorspekt met herinneringen van weleer. Het hele Weldadigheid-experiment was gestoeld op het maken van betere mensen. Een mens waar de rest zich niet voor hoefde te schamen. Maar wanneer je het Pauperparadijs leest, ontdek je dat de mens belast is met de geschiedenis van voorouders. In een tijd waar geen weet of kennis is wat de psychische gevolgen kunnen zijn, blijkt na het lezen. Die hele tijd van Weldadigheid lijkt mij een tijdperk van schaamte die nog steeds voelbaar is in het heden.

Ondertussen lopen wij verder de route af en komen we bij een weiland waar een informatiebord staat met de uitleg van de Desperado Kolonie. Het woord Desperado verklaart al een hoop; Wanhoop. Kolonisten die wisten te ontsnappen hadden één nacht de tijd om een plaggenhut te bouwen met een rokende schoorsteen. Op het heideveld ontstond zo hun woonplek volgens gemeenterecht. Nu een lege wei met een verhaal.

De route is in totaal 13 kilometer lang en loopt rondom en door. de historische plekken van de Koloniën en via de voormalige woning van Johannes van den Bosch vanuit het Sterrenbosch lopen we weer naar de parkeerplaats bij het Logement Frederiksoord. Prachtige dag met dito wandeling die we beklinken met een heerlijk koud biertje gebrouwen door Maallust – een bierbrouwerij uit Veenhuizen… gevangenisdorp. Daar hoor ik ook interessante verhalen over… misschien een overweging waard te bezoeken om eens uit het dagelijkse leven te ontsnappen 😉

De Dames van WandelWol; Nanda (en karin)